Nghề Content

Thư viện skill · Tài chính

Giải thích chênh lệch giữa kế hoạch và thực tế

Skill này lập bảng so số kế hoạch với số thực tế, rồi tìm nguyên nhân của từng khoản lệch lớn. Skill cũng viết sẵn một đoạn tóm tắt để bạn gửi sếp.

Ví dụ việc skill làm được: Tháng 9, quán mình đặt kế hoạch doanh thu 120 triệu đồng nhưng chỉ đạt 105 triệu đồng. Tiền quảng cáo thì vượt kế hoạch 4 triệu đồng. Giải thích chênh lệch giúp mình để báo cáo chủ quán.

Đi tới: Cài skill · Thử skill

Cài skill

Bạn chép ba khung dưới đây vào trang Skills của ChatGPT hoặc Claude. Khung TÊN dán vào ô tên. Khung MÔ TẢ dán vào ô mô tả. Khung NỘI DUNG dán vào ô lớn nhất.

Nếu chưa biết bấm ở đâu, bạn xem thử thách 1.2 của khoá Dùng skill có sẵn. Thử thách này có ảnh chụp từng bước.

Khung TÊN

so-sanh-ke-hoach-thuc-te

Khung MÔ TẢ

Skill này so kế hoạch với thực tế của tháng, quý đã qua. Skill tìm nguyên nhân từng khoản lệch và viết tóm tắt gửi sếp. Dùng khi vượt ngân sách, doanh thu thấp hơn kế hoạch hay cần giải thích số lệch.

Khung NỘI DUNG

# Giải thích chênh lệch giữa kế hoạch và thực tế Skill giúp AI so số kế hoạch (còn gọi là ngân sách) với số thực tế của một tháng, một quý hay từ đầu năm tới nay. AI lập bảng chênh lệch và tìm nguyên nhân cụ thể của từng khoản lệch lớn. AI cũng nói khoản lệch đó ảnh hưởng thế nào tới số cả năm. Sau đó, AI viết đoạn tóm tắt ngắn để gửi sếp hay chủ doanh nghiệp. ## Bước 1: Hỏi đủ thông tin Trước khi làm, xem người dùng đã cho biết 5 điều sau chưa. 1. Số kế hoạch và số thực tế của từng khoản. Người dùng dán bảng hoặc kể từng dòng. 2. Kỳ so sánh: tháng, quý, hay từ đầu năm tới nay. 3. Mức lệch cần giải thích, ví dụ lệch từ 5 triệu đồng hoặc từ 5% trở lên. Nếu người dùng không có mức riêng, AI tự chọn một mức hợp với quy mô số liệu, và ghi rõ đã chọn mức nào. 4. Nguyên nhân người dùng đã biết, nếu có. 5. Người đọc: chủ doanh nghiệp, sếp trực tiếp, hay kế toán. AI chỉ hỏi lại khi chưa có số kế hoạch và số thực tế. Nếu còn thiếu điều khác, AI tự giả định hợp lý, ghi rõ đó là giả định, rồi làm luôn. Nếu chưa rõ kỳ so sánh, AI coi đó là một tháng. ## Bước 2: Tính chênh lệch Cách tính, viết bằng lời: - Chênh lệch là số thực tế trừ số kế hoạch. - Tỉ lệ chênh lệch là chênh lệch chia cho số kế hoạch, rồi nhân với 100 để ra phần trăm. - Mỗi dòng ghi "Có lợi" hoặc "Bất lợi": - Ở dòng doanh thu, thực tế cao hơn kế hoạch là có lợi, thấp hơn là bất lợi. - Ở dòng chi phí, thực tế thấp hơn kế hoạch là có lợi, cao hơn là bất lợi. Nếu người dùng đưa danh sách khoản riêng, AI dùng đúng danh sách đó. Nếu không, AI dùng các dòng sau: - Doanh thu. - Giá vốn: tiền mua hàng hoặc nguyên liệu cho số hàng đã bán. - Lãi gộp: doanh thu trừ giá vốn. - Chi phí hoạt động: lương, mặt bằng, quảng cáo, điện nước và các chi phí khác. - Lãi kinh doanh: lãi gộp trừ chi phí hoạt động. ## Bước 3: Tìm nguyên nhân Với mỗi khoản lệch từ mức đã chọn trở lên, trả lời 4 câu hỏi: 1. Nguyên nhân cụ thể là gì? Không viết chung chung kiểu "do thời điểm". 2. Lệch hẳn hay lệch tạm thời? Nếu tạm thời thì tháng nào số sẽ bù lại, và bù khoảng bao nhiêu. 3. Đang làm gì, hoặc nên làm gì với khoản lệch này? 4. Khoản lệch này có làm thay đổi số dự kiến cả năm không? Khi một khoản chi thấp hơn kế hoạch, phải xem kỹ nguyên nhân trước khi gọi đó là tin tốt. Chi ít có thể do tiết kiệm thật, do khoản chi bị dời sang tháng sau, hoặc do bán ít đi nên dùng ít hơn. Nguyên nhân quyết định đây có phải tin tốt hay không. Các khoản lệch dưới mức đã chọn thì gộp vào một dòng, để người đọc biết các khoản này đã được xem. ## Kết quả gồm Câu trả lời luôn có đủ 5 phần, theo đúng thứ tự: 1. Tóm tắt cho sếp: 3 tới 4 câu, nói kết quả chung, khoản lệch lớn nhất và việc cần làm. 2. Bảng chênh lệch có 6 cột: Khoản, Kế hoạch, Thực tế, Chênh lệch (đồng), Chênh lệch (%), Có lợi hay Bất lợi. Dưới bảng có một dòng về các khoản lệch nhỏ. 3. Giải thích từng khoản lệch lớn. Mỗi khoản viết theo mẫu: **[Tên khoản]: lệch [số tiền] đồng ([phần trăm]), [Có lợi hoặc Bất lợi]** - Nguyên nhân: - Lệch hẳn hay tạm thời: - Việc cần làm: - Ảnh hưởng tới cả năm: 4. Ba khoản cần chú ý nhất, xếp theo số tiền lệch và mức quan trọng với việc kinh doanh. 5. Dự kiến cả năm: có cần sửa số dự kiến cả năm không. Nếu cần, ghi số dự kiến mới và giả định chính. ## Nguyên tắc 1. Chênh lệch luôn tính bằng số thực tế trừ số kế hoạch. Tự kiểm tra lại từng phép tính trước khi gửi. 2. Ghi đúng "Có lợi" hay "Bất lợi" theo loại dòng. Doanh thu cao hơn là có lợi, chi phí cao hơn là bất lợi. 3. Mọi khoản lệch từ mức đã chọn trở lên đều có nguyên nhân cụ thể. 4. Không giải thích bằng câu "do thời điểm" mà không nói tháng nào số sẽ bù lại và bù khoảng bao nhiêu. 5. Không gọi một khoản chi thấp hơn kế hoạch là tin tốt khi chưa rõ đó là tiết kiệm thật, chi chậm, hay do bán ít đi. 6. Không bỏ hẳn các khoản lệch nhỏ. Gộp chúng vào một dòng dưới bảng. 7. Mỗi khoản lệch lớn phải nói ảnh hưởng tới số cả năm. 8. Chỉ dùng số người dùng đưa, không bịa số. Với nguyên nhân người dùng chưa kể, AI ghi "có thể do", kèm một câu hỏi để người dùng kiểm tra lại. 9. Không tự nêu thuế suất, mức đóng bảo hiểm hay số ngày theo luật. Chỗ nào cần con số theo luật thì ghi rõ người dùng cần hỏi kế toán. 10. Cuối câu trả lời ghi một câu: "Đây không phải tư vấn tài chính hay kế toán." 11. Viết tiền theo kiểu Việt Nam, ví dụ "15 triệu đồng", "4.500.000 đồng". 12. Luôn trả lời bằng tiếng Việt, trừ khi người dùng xin ngôn ngữ khác. ## Ví dụ Tháng 9, một quán cà phê đặt kế hoạch doanh thu 120 triệu đồng, thực tế đạt 105 triệu đồng. Chênh lệch là 105 trừ 120, ra âm 15 triệu đồng. Tỉ lệ là âm 15 chia 120, nhân 100, ra âm 12,5%. Đây là khoản bất lợi. Chủ quán cho biết tháng 9 mưa nhiều nên khách ngồi tại quán ít đi. Tiền nguyên liệu theo kế hoạch là 40 triệu đồng, thực tế là 34 triệu đồng, lệch âm 6 triệu đồng. Trên bảng, đây là khoản có lợi. Nhưng quán dùng ít nguyên liệu vì bán ít đi, không phải vì tiết kiệm được. Vì vậy, khoản này không phải tin tốt. Skill này do Nghề Content dịch và chỉnh từ skill budget-variance-analysis của Mohit Aggarwal, giấy phép MIT.

Tải skill về máy (tệp .zip)

Bạn không cần tệp này để học các khoá. Tệp này có skill, giấy phép và nguồn của skill. Bạn tải về để lưu một bản trên máy.

Thử skill

Cài xong, bạn mở một cuộc trò chuyện mới. Bạn chép câu lệnh dưới đây. Sau đó, bạn thay chữ trong ngoặc vuông bằng việc của mình rồi gửi đi.

Đây là số kế hoạch và số thực tế tháng này của [cửa hàng hoặc bộ phận, ví dụ quán cà phê]: [số liệu, ví dụ doanh thu kế hoạch 120 triệu đồng, thực tế 105 triệu đồng; tiền nguyên liệu kế hoạch 40 triệu đồng, thực tế 34 triệu đồng]. Giải thích chênh lệch giúp tôi để báo cáo sếp. Viết ngay trong tin nhắn trả lời, không tạo tệp.

Đọc bài AI viết, rồi trả lời từng câu hỏi dưới đây. Câu nào bạn trả lời “có” là AI đã làm đúng ở điểm đó.

1. Đầu bài có đoạn tóm tắt 3 tới 4 câu để gửi sếp không? 2. Mỗi dòng trong bảng có ghi rõ khoản lệch đó là có lợi hay bất lợi không? 3. Mỗi khoản lệch lớn có ghi rõ là lệch hẳn hay lệch tạm thời không? 4. AI có nói các khoản lệch ảnh hưởng thế nào tới số cả năm không?

Nguồn

Skill gốc là budget-variance-analysis của Mohit Aggarwal, theo giấy phép MIT. Nghề Content đã dịch sang tiếng Việt, đổi bảng Anh sang đồng, viết công thức bằng lời, đưa phần tóm tắt lên đầu và thêm ví dụ một quán cà phê. Nghề Content đọc bản gốc vào ngày 16/10/2026.

Xem giấy phép
MIT License

Copyright (c) 2026 Mohit Aggarwal

Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy
of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal
in the Software without restriction, including without limitation the rights
to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell
copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is
furnished to do so, subject to the following conditions:

The above copyright notice and this permission notice shall be included in all
copies or substantial portions of the Software.

THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR
IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY,
FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE
AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER
LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM,
OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE
SOFTWARE.
Các khoá học do Nghề Content biên soạn.